Thiết kế kiến trúc mô phỏng sinh học (biophilic design hoặc biomimicry trong kiến trúc) là phương pháp thiết kế lấy cảm hứng từ tự nhiên, từ hình thái sinh học, kết cấu, chức năng hoặc cơ chế vận hành của sinh vật sống để áp dụng vào công trình xây dựng. Mục tiêu không chỉ là tạo hình độc đáo mà còn hướng tới tối ưu hóa hiệu năng, thân thiện với môi trường, và tăng cường sự kết nối giữa con người và thiên nhiên.
1. Có những dạng thiết kế mô phỏng sinh học phổ biến nào?
- Mô phỏng hình thái: Lấy cảm hứng từ hình dáng của cây cối, vỏ sò, tổ ong, xương động vật, cánh bướm… Ví dụ: Nhà hát Opera Sydney (hình dáng vỏ sò), sân vận động tổ chim Bắc Kinh.
- Mô phỏng vật liệu: Tái tạo cơ chế tự làm sạch như lá sen, cấu trúc vững chắc như mai rùa…
- Mô phỏng hệ sinh thái: Hệ thống thông gió, tuần hoàn nước, năng lượng mặt trời lấy cảm hứng từ cách hoạt động của hệ sinh thái tự nhiên.
2. Có nên ứng dụng thực tế không?
Rất nên, vì:
Lợi ích nổi bật:
- Tối ưu năng lượng: Thiết kế theo khí hậu, hướng gió, ánh sáng tự nhiên – tiết kiệm điện năng.
- Thân thiện môi trường: Sử dụng vật liệu bền vững, mô phỏng hệ thống tuần hoàn tự nhiên.
- Tăng cường sức khỏe tinh thần: Không gian gần gũi thiên nhiên giúp giảm stress, tăng sự thoải mái cho người sử dụng.
- Tạo bản sắc và khác biệt: Mang tính sáng tạo cao, dễ tạo dấu ấn thương hiệu.
Một số thách thức:
- Chi phí nghiên cứu và triển khai ban đầu cao.
- Đòi hỏi kiến trúc sư và kỹ sư có tư duy sáng tạo liên ngành (kiến trúc, sinh học, môi trường…).
3. Ứng dụng thực tế tại Việt Nam?
Hoàn toàn khả thi – thậm chí nên khuyến khích phát triển trong các lĩnh vực như:
- Farmstay, resort sinh thái, nhà vườn.
- Trung tâm cộng đồng, trường học, bệnh viện – nơi cần không gian chữa lành.
- Công trình văn phòng hiện đại – tối ưu năng lượng, tăng trải nghiệm người dùng.
ThS.KTS Phạm Thanh Truyền
Cựu Giảng viên ĐH Kiến trúc TP.HCM
Tổng Giám đốc Cát Mộc Group
